![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
1000-Przed oko³o 1000 na nizinie przy uj¶ciu rzeki P³oni le¿a³o wendyjskie osiedle P³onia, od s³owiañskiego s³owa plenac-p³yn±c-rzeka.Na tych wyj±tkowo grz±skich terenach tylko jedno twardsze miejsce by³o odpowiednie do lokalizacji osady, dzi¶ miêdzy ul.A.Krzywoñ i Lekarsk±. Tam wzniesiono chaty z drewna i gliny pokryte trzcin± i otoczone wa³em ochronnym. Z tamtych czasów przetrwa³y tylko nieliczne surowe narzêdzia (m³oty ,siekiery kamienne) i broñ kamienna ,znalezione na tych terenach. Z tych czasów pochodz± dwie s³owiañskie nazwy osady Vadam i Dambe. Ostatnia znaczy tyle samo ,co d±b, co sugeruje, ¿e ros³y tu dêby. Jest to jednak ma³o prawdopodobne. Trafniejsz± jest Vadam, od vad-woda, z czego Vadam: le¿±ce nad wod± .
1121-Osiedle zosta³o zniszczone w czasie walk Pomorzan pod wodz± Warcis³awa z Polsk± Boles³awa Krzywoustego. Bitwa mia³a miejsce pod Strug± (Hohenkrug).
1176-Na gruzach niemieccy osadnicy(?) za³o¿yli wie¶, któr± , ksi±¿ê Warcis³aw darowa³ klasztorowi w Ko³baczu. Cystersom z Ko³bacza zawdziêczaæ nale¿y przekopanie kana³u rzeki P³oni o d³ugo¶ci 750 m. Otacza³ on osadê od po³udniowego wschodu, a jednocze¶nie sta³ siê miejscem lokalizacji m³ynów i portu prze³adunkowego dla klasztoru ko³backiego. D±bie sta³o siê w tym czasie g³ówn± osada handlow± dla w³o¶ci cysterskich, szczególnie w zakresie handlu zbo¿em. Po wykopaniu kana³u osada znalaz³a siê w wid³ach rzeki, ograniczaj±c równocze¶nie swój rozwój przestrzenny do terenów otoczonych wod±.
1209- Za³o¿ono tu komorê celn±, powsta³ dwór (curia) na wzniesieniu przed bram± Goleniowsk± na po³udnie od rzeki P³oni oraz ko¶ció³.
1249- Przy wsi (prawnie nale¿±cej do cystersów ko³backich), z woli ksiêcia Barnima I, za³o¿ono osadê miejsk±. Otrzyma³a ona wówczas prawa targowe. Po zburzeniu ksi±¿êcej siedziby w Szczecinie, ksi±¿ê Barnim I zamieszka³ w za³o¿onym tutaj w 1209 r. dworze.
1260-15 stycznia ksi±¿ê Barnim I nadaje miastu D±bie Prawo Magdeburskie, Szczecin spe³nia tu role zwierzchnika, ustanawia równie¿ zasady cechu, funkcjonowanie rybo³ówstwa i wyrêbu lasów oraz wyznacz granice dóbr miejskich.
25 czerwca ksi±¿ê Barnim I darowuje ko¶cio³owi pw. ¶w. Miko³aja za zgod± opata klasztoru w Ko³baczu osiem w³ók pól miejskich. Na tej podstawie s±dzi siê, ¿e mie¶cie by³y dwa ko¶cio³y albo wcze¶niej nosi³ on miano pw. ¶w. Miko³aja.
1269-Ksi±¿ê Barnim I nadaje klasztorowi Ko³bacz wy³±czne prawo budowy m³ynów w D±biu na rzece P³oni i na rzece Colpin od miejsca wp³ywania na ziemie klasztoru do jeziora D±bie.
1277-Z dniem 15 lipca ksi±¿ê Barnim I zatwierdza prawo klasztoru w Ko³baczu do miasta D±bie, jak równie¿ prawo m³yñskie na rzece P³oni. Nakazuje miasto otoczyæ murem.
1278-13 listopada w swoim dworku (curia) zmar³ ksi±¿ê Barnim I.
1293-W dokumencie z 21 listopada sporz±dzonym w Dham-D±biu syn Barnima I Bogus³aw IV zatwierdza posiadanie i przywileje miasta, nadaje wolno¶æ celn± na ca³ym Pomorzu, Prawo Lubeckie, zwolnienie z czynszu od posiad³o¶ci i gruntów, wyr±b drewna dla w³asnych celów, pole w Zedelin, u¿ywanie w³asnych korców i rozs±dza spór miêdzy miastem a klasztorem w Ko³baczu.
1295-Przy podziale ksiêstwa na czê¶æ szczeciñsk± i wo³gosk± w³adanie w mie¶cie przejmuje linia szczeciñska rodu Gryfitów.
1297-19 marca ksi±¿ê Otto I porównuj±c miasto z klasztorem w Ko³baczu, zauwa¿a, ¿e miasto posiada w lennie tylko do¿ywotnio. Jednocze¶nie zauwa¿a, ¿e Dabie powinno wróciæ do Prawa Magdeburskiego. Dalej dostrzega , ¿e klasztor posiada system s±downictwa przejêty od So³tysa. Na koniec dokument ten zawiera stwierdzenie , ¿e mieszkañcy albo bieg rzeki m³yñskiej albo kana³u miejskiego zmieniaj±, odp³yw wody reguluj± i podrêczne urz±dzenia i zapory niszcz±.
1299- Opat klasztoru w Ko³baczu Ditmar zgodzi³ siê 13 sierpnia ze wiernym miastem D±bie w sprawach granic, które zosta³y zapisane w umowie, m³ynów i innych spornych punktów. 12 listopada ksi±¿ê Otton I zezwoli³ na budowê kamiennej grobli miêdzy Szczecinem i D±biem. Zobowi±zuje siê te¿ do pomocy finansowej w ci±gu pierwszych trzech lat budowy, przyzna³ materia³ budowlany, zezwoli³ na utworzenie komory celnej , która przetrwa³a do 31 grudnia 1847r.
1302-Ksi±¿ê Bogus³aw IV 18 grudnia zatwierdza udzielon± przez swojego brata Otto I zgodê na budowê grobli miêdzy Szczecinem a D±biem. Wygl±da, ¿e budowa tej drogi nie by³a jeszcze ukoñczona.
1303-Miasto nale¿y ko¶cielnie do archidekanatu Stargard diecezji w Kamieniu Pomorskim.
1304-Ksi±¿ê Otto I po¶wiadcza urzêdowo umowê miêdzy Rad± Miasta a mieszkañcami Szczecina Peterem i Jokannem von Brackel w której zrzekaj± siê na korzy¶æ D±bia miedzy na której sta³a wcze¶niej wie¶ Zedelin.
1305-12 marca ksi±¿ê Otto I ustanawia, ¿e mieszkañcy D±bia musz± p³aciæ Szczecinowi c³o za korzystanie z grobli, za¶ Szczecin nie powinien oczekiwaæ op³at celnych za korzystanie z mostów na drodze D±bie-Pyrzyce.
1307-Miasto otrzymuje przywilej pobierania op³aty dyszlowej od ciê¿kich pojazdów-zaprzêgów, które przybywaj± z, lub powracaj± do Polski i Brandenburgii. Ta op³ata funkcjonowa³a do 1814 roku. Wp³ywy roczne z tego tytu³u wynosi³y w latach 1770-1814 od 10 do 17 talarów.
1308-Ksi±¿ê Otto I po¶redniczy w umowie granicznej miêdzy Szczecinem a D±biem. Szczecin otrzymuje ³±ki le¿±ce na pó³noc od istniej±cej ju¿ wtedy Flosengraben (kana³ dla tratw), D±bie ³±ki le¿±ce na po³udniu od kana³u.
1311-10 lutego ksi±¿ê Otto I podarowuje miastu olde Wick.
1312-W pi¶mie z 17 kwietnia Konsulowie miasta dziel± siê z mieszkañcami wiadomo¶ci±, ¿e u³o¿ono siê z opatem klasztoru w Ko³baczu w sprawie wyroku z dzier¿awy moczar Velclow, jak równie¿ zniesiono prawa klasztoru do Klosterheide (las).
1317-Ksi±¿ê Otto I 17 sierpnia zamyka spór miêdzy Szczecinem a D±biem dotycz±cy przymusu sk³adowania w D±biu. Kupców jad±cych do Szczecina miasto musi bez przeszkód przepuszczaæ , a tylko w niedzielê ma prawo zatrzymaæ do po³udnia.
1328-Wed³ug dokumentu z 3 grudnia miasto D±bie otrzymuje od ksiêcia Ottona I wie¶ Podjuchy.
1335-13 stycznia ksi±¿ê Otto I przekazuje miastu grunty Bestenebeke pod za³o¿enie wsi. W zapisie z 1602r. w czê¶ci lasu nazywanej Biesterbeck przy Christianenberg znajdowa³y siê obory z byd³em, stajnia i chata dla pastuchów.
1339-D±bie wstêpuje do zwi±zku miast popieraj±cych Gryfitów w sporze o sukcesjê z Grafami brandenburskimi.
1343-22 grudnia Podjuchy przechodz± pod zwierzchnictwo Szczecina.
1383-Wspomina siê o domu dla mnichów przy ul Lekarskiej nale¿±cym do zakonu Augustynów ze Stargardu.
1386-11 listopada Rada Miasta D±bia sporz±dza pismo do Rady Miasta Lubeki; "Rada Miasta D±bie wnosi pro¶bê do Rady Miasta Lubeki o przekazanie dóbr pozostawionych przez pora¿onego piorunem przy Siebeneichen (siedmiu dêbach) Hansa Molenbeke mê¿owi jego siostry Hartwich Reghenwald". Pieczêæ znajduj±ca siê na pi¶mie , z drobnymi ró¿nicami odpowiada "Tajnej Pieczêci" a ta jest pierwowzorem herbu miasta D±bia.
1397-Miasto otrzymuje zgodê na stosowanie represji wobec Szczecina utrudniaj±cego D±biu swobodn± ¿eglugê.
1428-Dla z³agodzenia sporu spadkowego miêdzy radnymi szczeciñskimi Ksi±¿e Kazimierz zarz±dza posiedzenie miejskie. W obecno¶ci opata klasztoru w Ko³baczu i wiêkszo¶ci wasali przes³uchuje obie zwa¶nione strony.
1465-D±bie mimo zaproszenia , nie bierze udzia³u w negocjacjach spadkowych Ksiêcia brandenburskiego Fridricha Eisenzahna z miastami pomorskimi. Przede wszystkim dlatego, ¿e Szczecin pozostawa³ miastem nadrzêdnym w prowincji i pod brandenbursk± ochron± chcia³ przej±æ miasto D±bie.
1491-D±bie znajduje siê w spisie wyró¿nieñ, które Ksi±¿e Bogus³aw X zapisa³ swojej ¿onie Annie.
1492-Do wielu zas³ug ksiêcia Bogus³awa X zaliczyæ trzeba uporz±dkowanie spraw menniczych. Jedn± ze swych mennic ustanawia w D±biu (³aciñska nazwa Dhamb). Edyktem z 25 kwietnia 1492 roku mincmistrzem mianuje Jana Kölpina, polecaj±c mu biæ szel±gi i ma³e fenigi po 12 na szel±g. Zgodnie z now± ordynacj± mennicz± wydan± w Wo³ogoszczy w 1489 roku.
1493-Miasto podpisuje "die Reversalien" na zakoñczenie brandenbursko pomorskiej umowy dziedzicznej miêdzy Ksiêciem Bogus³awem X i Ksiêciem elektorem brandenburskim Johannem.
1495-Informacja o wp³ywach z c³a, które wynios³y 17 reñskich guldenów.
1505-Ksi±¿e Bogus³aw X wydaje 9 maja regulacjê dotycz±c± warzenia soli. W pomorskim archiwum znalaz³ siê akt, który mówi nieco o warzeniu soli w latach 1603-1626.Ka¿dy obywatel mia³ prawo warzyæ sól na jednej patelni. Nieliczni, w tym miejski podkomorzy, mogli u¿ywaæ dwóch patelni. Gdzie le¿a³y ¼ród³a solne nie wiadomo. Prawdopodobnie gdzie¶ w okolicach Sallun Wiesen dzisiaj ³êgi przy jez. D±bie na pó³noc od miasta.
1514-Ksi±¿ê Bogus³aw X zatwierdza przywileje szewców i piekarzy.
1523-W marcu ksi±¿êta Georg I i Barnim X przeprowadzaj± æwiczenia wojskowe w okolicy Ko³bacza w celu sprawdzenia gotowo¶ci bojowej. D±bie wystawi³o 25 pieszych : 15 z kopiami, 5 z halabardami, 5 z toporami.
1528-2 lutego ksi±¿êta Georg I i Barnim XI udzielaj± Jostowi Klopffert przywileju utworzenia m³yna papierniczego, który staje siê zacz±tkiem papierni w Strudze. Obszar pod budowê nale¿a³ do miasta D±bia.
1537-W Izbie S±du Krajowego rozpoczyna siê proces w którym Martin Rhenn z Olsztyna skar¿y Martina Betheke z D±bia w sprawie spadkowej.
1583-Duñski Król Fryderyk II nakazuje posiadanie na pok³adach statków miejskich specyfikacji ³adunku dla u³atwienia odprawy celnej w Oeresund.
1584-Z powodu handlu morskiego , którym miasto zajmowa³o siê wcze¶niej i po otrzymaniu przywileju w dokumencie z 1397r. dosz³o do kosztownego procesu ze Szczecinem. Zosta³ on rozstrzygniêty na korzy¶æ D±bia raz 30 stycznia 1384r. przez s±d ksi±¿êcy i zatwierdzony przez cesarza Rudolfa I 30 wrze¶nia tego roku i ponownie w 1604r. przez Izbê S±du Krajowego.
8 marca Ksi±¿ê Jan Fryderyk doszed³ do porozumienia z klasztorem ¶w. Marii w Szczecinie w sprawie gruntów klasztornych le¿±cych w granicach D±bia. Jednym z nich by³a ³±ka miêdzy jez. D±bie i grobl± Kuhdamm dzier¿awiona przez radnego D±bskiego za 6 talarów, drugi le¿a³ miêdzy bramami Goleniowsk± a M³yñsk± poza murami miasta. Op³atê za dzier¿awê ustalono na 11 florenów i 20 groszy p³atn± na ¶w. Micha³a.
1585-28 lutego w nastêpstwie umowy Ksi±¿e nakazuje swojemu d±bskiemu poborcy celnemu Peterowi Becker przekazywaæ klasztorowi ¶w. Marii w Szczecinie czynsz za pokwitowaniem od tego roku do roku 1648.
1592- 11 sierpnia wybuch³ w mie¶cie wielki po¿ar. Miasto utraci³o swoje archiwum i wszystkie dokumenty. Spali³ siê tak¿e dwór ksi±¿êcy na wzgórzu Petsberg.
1594- Na podstawie umowy z 14 stycznia miasto ksi±¿êce na 20 lat przejmuje w dzier¿awê m³yny znajduj±ce siê w mie¶cie i te poza murami.
1600- 4 wrze¶nia Ksi±¿e Barnim X zatwierdza przywilej zezwalaj±cy na podawanie obcego wina i piwa w piwnicy ratuszowej.
1605- Ksi±¿e Bogus³aw XIII po objêciu panowania wyrusza na objazd ksiêstwa. 13 lutego na rynku miejskim przyjmuje ho³d od mieszkañców.
1611-Ksi±¿ê Filip II zamyka z miastem umowê graniczn±. Zatwierdza i przed³u¿a darowizny ksiêcia Otto I z 1335roku.
1628- Na podstawie sporz±dzonego 17 stycznia spisu maj±tku ksiêstwa Pomorskiego miasto opodatkowa³o 49 kamienic, 150 domów i chat . Jeden dom i sze¶æ chat okre¶lono jako niezamieszkane.
1631- 10 maja ustanowiono nowy porz±dek dla piwowarów, którym burmistrz i Rada Miejska utworzyli cech. 18 maja uprawomocni³ to postanowienie ksi±¿ê Bogus³aw XIV.
1648- Po Wojnie Trzynastoletniej miasto pozostaje pod panowaniem szwedzkim. Graniczy ono bezpo¶rednio z brandenbursk± czê¶ci± ksiêstwa Pomorze.
1693-W tym roku rozpoczynaj± siê pierwsze katastralne pomiary miasta. Nast±pi³y one w szwedzkiej czê¶ci Pomorza razem z regulacjami spraw wewnêtrznych, szczególnie zale¿no¶ci podatkowych. Na o¶miu stronach ksiêgi wieczystej, w jêzyku szwedzkim, opisano ca³y obszar miasta z poszczególnymi jego czê¶ciami, ka¿dorazowo podaj±c wielko¶ci. Do³±czone mapy w skali 1:8200 zosta³y sporz±dzone bardzo dok³adnie. Grunty uprawne, ³±ki, pastwiska, lasy i bagna za pomoc± rysunków w kolorach wyra¼nie wyró¿niono. Wody, drogi i siedliska, ogrody i domy opisano wyra¼nie na mapie oraz w ksiêdze wieczystej.
1713- 20 wrze¶nia 200 ¿o³nierzy szwedzkiej obrony miasta Szczecin napada³o i wypêdzi³o z D±bia 400 rosyjskich najemników stacjonuj±cych tam, jako sprzymierzeñcy Prus.
1744- Jesieni± rozchodz± siê pog³oski o planowanym napadzie wojsk polskich na Pomorze. Z tego powodu Pomorska Izba d/s Wojny czuje siê zobowi±zana poinformowaæ Magistrat i opublikowaæ, ¿e nie ma powodu do obaw. 28 listopada zaj¶cie to zosta³o odnotowane w dokumencie magistrackim.
1745- 23 sierpnia rozkazano, z naciskiem, Magistrowi uzbroiæ mieszkañców, podzieliæ na odzia³y na czele których stan± rajscy miejscy. Poniewa¿ miasto nie posiada³o wystarczaj±cej ilo¶ci broni ze szczeciñskiego arsena³u otrzyma³o 160 karabinów ska³kowych, 480 krzesiw, oraz 1800 nabojów. Broñ mia³a zostaæ zwrócona po roku. Braki zosta³y uzupe³nione poprzez zlecenie puszkarzowi naprawy uszkodzonej broni.
1757-7 wrze¶nia le¶niczy miejski Christoph Kuhrt otrzymuje od nadle¶niczego z Ückerminde rozkaz stawienia siê konno ze strzelb±, kordelasem, prochem i o³owiem, aby wzi±æ udzia³ w wojnie (Wojna Siedmioletnia).
13 wrze¶nia nadchodzi do magistratu polecenie przes³ania listy pacho³ków piekarskich przebywaj±cych w mie¶cie. Na rozkaz Izby Miejskiej z 15 wrze¶nia wszyscy pacho³kowie maj± natychmiast udaæ siê do Szczecina pod przewodnictwem cz³onka Magistratu na zaprzêgu.
W pi¶mie z 19 wrze¶nia Generalny Gubernator Szczecina von Maneuflel do burmistrza Mathina nakazuje skierowanie obiecanych grup ludzi do Urzêdu Celnego. Nastêpnego ranka powinni oni rozpocz±æ pracê przy budowie szañców.
W pi¶mie z 21 pa¼dziernika Magistrat otrzymuje z Izby Parlamentu Pañstwa rozkaz, aby wszystkie pieni±dze z kasy pañstwowej wys³aæ pod eskort± do Szczecina lub Ko³obrzegu.
14 listopada Magistrat zostaje powiadomiony przez burmistrza i Radê Miasta Stargardu, ¿e na mocy rozporz±dzenia Izby Parlamentu Pañstwa z 7 listopada nie mo¿na sprowadzaæ ryb z rejonów zajêtych przez Szwedów, szczególnie z Wolina. Poniewa¿ zarz±dzenie to spowodowa³o niezadowolenie, próbowano wype³niæ rynek rybami d±bskimi.
27 listopada Magistrat rozpatruje skargê o s³own± i czynn± zniewagê, której dozna³ pose³ miejski Cunow od majora von Kalilenberg .... To zaj¶cie zosta³o przez izbê Parlamentu Pomorskiego przedstawione królowi i doniesiono o nim Gubernatorowi.
Na podstawie rozporz±dzenia Gubernatora Magistrat nakaza³ organizacjê rejsów rozpoznawczych po jeziorze D±bskim a¿ do Zalewu Szczeciñskiego. W doniesieniach na ten temat nazwano te akcjê Schiffer Plümer.
Te i inne zadania z czasów wojny siedmioletniej znajduj± siê w dwóch tomach akt Archiwum Ratusza. Jeden z tomów nosi nag³ówek Acta Curiac o szwedzkiej napa¶ci i sk³adanych z tego powodu raportach, drugi Acta Curae o ró¿nych zadaniach podczas Szwedzkiej napa¶ci.
1759- W tym roku w ramach korekty zewnêtrznych umocnieñ miasta zniwelowano Pestberg. Prawdopodobnie sta³ tam pierwszy zamek ksi±¿êcy wzniesiony w D±biu na pocz. XIII w. W 1249 r. szczecinianie wymusili na ksiêciu Barnimie I, aby opu¶ci³ Szczecin i zburzy³ istniej±cy tam od ok. 1235 r. zamek ksi±¿êcy. Ksi±¿ê Barnim I przeniós³ siê do zamku w D±biu, usytuowanego na wzniesieniu nad P³oni±, poza Bram± Goleniowsk±. Prawdopodobnie sta³ on za obecnym Liceum Ogólnokszta³c±cym, miêdzy ulicami Puck± i M³yñsk± lub na terenie gdzie dzisiaj jest boisko Zespo³u Szkó³ nr 2. Nie mo¿na te¿ wykluczyæ, ¿e w zamku tym w kwietniu 1273 r. odby³ siê ¶lub wnuczki Barnima I Ludgardy z ksiêciem Wielkopolskim Przemys³em II.1792-16 lutego urodzi³ siê w mie¶cie Friedrich Gilly. Wybitny architekt..
1791- W mie¶cie znajduje siê 250 domów i ¿yje 1771 mieszkañców.1804- Z powodu uderzenia pioruna w sierpniu, sp³onê³a znaczna czê¶æ przedmie¶cia D±bia. W tym roku zosta³a wybudowana szosa do Gryfina.
1806- Do 1813 roku miasto jest podporz±dkowane militarnie dowódcom francuskim stacjonuj±cym w Szczecinie, a administracyjnie w³adzom pruskim.
1806-18 czerwca wprowadzono ordynacjê miejsk± z 19 listopada 1808 roku. Na jej podstawie pierwszym burmistrzem zostaje August Wilhelm Reichhelm, od 1802 roku cz³onek Zarz±du Miasta. Poniewa¿ w czasie inwazji szwedzkiej mieszkañcy odwykli od samorz±dno¶ci, nie by³o mu ³atwo sk³oniæ ich, by wziêli w swoje rêce swój los.
1811- Po wys³anym 4 wrze¶nia dokumencie do Stargardu miasto otrzymuje za sumê 2000 talarów prawo do polowañ.
1821- £êgi nad rzek± P³oni± przed bram± szczeciñsk± i ³êgi (Hohenubruch) przed bram± goleniowsk± zwane inaczej Gänsebiesen ( gêsi lampas) zosta³y oddane w prywatne u¿ytkowanie mieszkañców okolicznych domów.
1833-Rozpoczête w 1823 roku rozmowy dotycz±ce zniesienia wspólnot zosta³y zakoñczone.
Arnimswalde, Hornskrug, mieszkañcy trzech m³ynów i przetrwa³e w mie¶cie grupy dostan± za swoje pastwiska zado¶æuczynienie. Obie miejscowo¶ci otrzymaj± ponadto odszkodowanie za swoje prawa do lasu. Stuthof otrzyma w zamian za dotychczasowe ¶wiadczenia czê¶æ lasów w u¿ytkowanie w tym roku i w dwóch nastêpnych latach.
D³ugi miasta wynosz± ponad 20000 talarów. Op³ata za ka¿d± czê¶æ (sp³aty?) wynosi 6 talarów 20 srebrnych groszy.
1834- Wprowadzono nowe prawo organizowania cotygodniowych i corocznych rynków.
1836- W tym i nastêpnym roku wiêkszo¶æ ulic miejskich, od stu lat pokrywanych szlak± i przesi±kniêt± odchodami zwierz±t, zosta³a podniesiona i na nowo wybrukowana.
1837- Burmistrz S.Fr.Pötleke zak³ada Kronikê Miejsk±, zalecone zosta³o to wprowadziæ ju¿ w 1813 roku, lecz nie prowadzono jej. Ponowna zachêta do prowadzenia kroniki wp³ynê³a ze strony rz±du.
1845-13 wrze¶nia przebywaj± w mie¶cie: król Prus, caryca Rosji z córk±, Wielka Ksiê¿na Olga, Ksi±¿e nastêpca tronu Prus, jak równie¿ pruscy ksi±¿êta, Car i Albert krewny Wielkiego Ksiêcia, matka Wielkiego Ksiêcia, ksiê¿na Meklenburg-Schwern Luise i ksi±¿ê Carl von Bayern. Ich wysoko¶ci zatrzyma³y siê oko³o godziny w go¶cinie w hotelu "Karow-Zum goldenen Löwen"
1853-Od sierpnia do pa¼dziernika 114 mieszkañców zachorowa³o na cholerê, 66 spo¶ród nich zmar³o. W¶ród ofiar znalaz³ siê równie¿ Sekretarz Miasta Buhrow.
Mimo protestów i pró¶b pod adresem rajców miejskich i wysokich osobisto¶ci zdecydowano siê wprowadziæ nowe zasady opodatkowania. Wp³ywaj±cy dotychczas do kasy miejskiej 30% dodatek od uboju i m³ynarstwa w wysoko¶ci 2000 talarów zosta³ zast±piony opodatkowaniem bezpo¶rednim mieszkañców. Z tego powodu podatek komunalny zosta³ w istotny sposób podwy¿szony.
1861-Rajcy miejscy otrzymali nastêpuj±ce uposa¿enia: burmistrz 500 talarów, rajcy miejscy po 350 talarów, sekretarz 324 talarów, policjant 144 talarów, obaj stra¿nicy nocni 72 talary, lekarz ubogich 50 talarów. Biblioteka Ratuszowa otrzyma³a 9 talarów na rozszerzenie swoich zbiorów, na remonty pomieszczeñ ratuszowych przeznaczono 13 talarów.
1863-17 marca 60 weteranów wojny wyzwoleñczej 1813-1815 zosta³o ugoszczonych w mie¶cie.
Po uderzeniu pioruna 18 czerwca sp³on±³ ko¶ció³ pw. NMP.
1864- W ku¼ni Hubrich na ul. Fürstenstrase (Dziennikarska) 5 lutego urodzi³ siê kompozytor Carl Teike.
1870- Bud¿et miejski okre¶lono na 30200 marek.
6 czerwca umiera wysoko ceniony w mie¶cie lekarz Carl Heinnih Sievert. Jego grób znalaz³ siê w pobli¿u wzgórza, pod którym spoczywaj± zmarli w latach 1870/71 francuscy jeñcy. (Obecnie teren Agryfu)
1872-2 Batalion wkracza 24 listopada do ¶wi±tecznie wystrojonego miasta.
1873- Miasto zostaje og³oszone twierdz±.
1874- Do roku 1878 obszar miasta znacz±co siê zwiêkszy³ wskutek przejêcia terenów pod budowê umocnieñ.
1878-9 lipca wydano statut miejski i regulamin policji. Na ich podstawie s± teraz wyznaczane ulice i chodniki miejskie.
1879- Do 1881 roku dochodzi do intensywnego rozwoju budownictwa. W pierwszym roku powsta³o 15, drugim 14 a w trzecim 37 nowych budowli.
1883- Stara kasa pogrzebowa zosta³a rozwi±zana z powodu niewydolno¶ci, a pozosta³o¶æ w wysoko¶ci 4613 Marek zosta³a na korzystny procent pod zarz±dem miasta.
1886-1 czerwca wchodzi w¿ycie nowe prawo podatkowe ³agodz±ce podatki komunalne.
1888- P zbadaniu 12 miejskich studni trzy z nich zamkniêto z powodu z³ej jako¶ci wody.
Udzielono 32 pozwoleñ budowlanych.
1889- C.Lütke otrzymuje zgodê na budowê tartaku i si³owni parowej. Miasto udzieli³o 32 dalszych pozwoleñ budowlanych. Przed bram± goleniowsk± sprzedano za 8161,30 Marek 28090 m2 gruntów na umocnieniach miejskich.
1890- Szczeciñski geodeta Krakau sporz±dzi³ plan geodezyjny miasta.
1891- Planowany bud¿et miasta wynosi 52019 Marek, d³ugi miasta wynosz± 45792 Marki.
Na ulicach stoj± 62 latarnie gazowe.
1892- Ulice Müchlen, Markt, Hirtenstase pó¼niejsza Karlstrase (Lekarska Rynek Ustki) zosta³y na nowo wybrukowane
1893- Maj±tek kasy le¶nictwa wynosi 248183,27 Marek.
1894- We wrze¶niu zosta³y na nowo wybrukowane ulice: Lauge, Mauer( Gierczak Cicha) .
189?- 26 lutego przybywa p. von Mautenfeld, obywatel honorowy miasta, pose³ sejmiku okrêgu Randow.
1902-16 lutego w wyniku powodzi zosta³y uszkodzone urz±dzenia miejskie. Ulica Rybacka by³a ca³a pod wod±. Rozpoczêto budowê ulicy Dworcowej przemianowanej pó¼niej na Holder-Egger-Strase.
1904- W D±biu zosta³y za³o¿one kasy: oszczêdno¶ciowa i po¿yczkowa.
1906- Nowa ulica Portowa zosta³a wybrukowana.
31 marca powierzchnia komunalnych lasów, ogródków, pól, ³±k, pastwisk i zbiorników wodnych wynosi³a 323ha, która w roku rozliczeniowym 1905 przynios³a miastu 3000M czystego zysku.
1907-11 stycznia wydawana w Szczecinie socjaldemokratyczna gazeta codzienna Volks-Bote donosi, ¿e lokaut bednarzy i robotników firmy Stange wskutek uporu dyrektora firmy trwa, a próby ³agodzenia sytuacji przez niezorganizowanych bednarzy, odosobnionych w firmie, spe³z³ na niczym.
27 marca og³oszono, ¿e bud¿et miejski wyniesie 32435M, a podniesiony wcze¶niej podatek komunalny zmniejszono do 95%.
Rektor szko³y miejskiej Karl Sacher zak³ada, jako przeciwwagê do socjaldemokratów, Ojczy¼niany Zwi±zek Robotników (Vaterländischen Arbeitsverbanof).
1908- W kwietni zmar³o troje dzieci z domu dziecka dla ubogich po spo¿yciu korzeni szczwo³u (ro¶lina)
1911- W czasie jazdy do Stargardu 30 sierpnia przybywa do miasta cesarz Wilhelm II. Z tego powodu ulice przystrojono girlandami, domy flagami, zielonymi ga³±zkami chodnik. Magistrat wyznaczy³ na rynku miejsca honorowe, na których ustawiono trybuny dla miejskich osobisto¶ci i dostojników, wyznaczono miejsca dla obserwatorów. Ponadto miejsca takie wyznaczono przed gruntami firmy Badera i Klubu Wio¶larskiego za³o¿onego w 1909r. Na ulicy Przestrzennej oraz przed papierni± na ulicy Pomorskiej o godzinie 900 grupy z flagami i emblematami, dzieci szkolne rozpoczê³y budowê szpaleru. Po obu stronach ulicy Lange Strase, (dzi¶ E.Gierczak) a¿ do rynku ustawili siê: Zwi±zek Gospodarczy, cechy piekarzy, rybaków, rze¼ników, Ewangelistyczny Zwi±zek M³odych, Kompania strzelców, Zwi±zek kolejarzy, Stare bractwo Ochrony, Zwi±zek Karczmarzy, Klub P³ywacki Alldammer 1909 i inni.
Urzêdnicy miejscy, pracownicy s±du, poczty i kolejarze zajêli miejsca przed trybunami, a Zwi±zek Weteranów i kolumna sanitarna sta³y od rynku do ulicy Fürstenstrase po obu stronach ulicy Lange Strase. Batalion taborów zaj±³ w koñcu miejsce wzd³u¿ Pomorskiej od budynków garnizonu. Krótko przed 1100 dzwony ko¶cio³a pw. NMP zaczê³y obwieszczaæ woko³o przybycie cesarskiej kolumny samochodowej, która zatrzyma³a siê przed domem w³a¶ciciela fabryki Bodera. Jego córka, ¿ona sêdziego Lüschow obdarowa³a cesarza przepiêknym bukietem ró¿. Powoli, w¶ród okrzyków "hura" pojazdy przeby³y Lange Strase i dotar³y do rynku. Tutaj do cesarskiego auta wyst±pi³ burmistrz August Frost i pozdrowi³ Jego Majestat sk³adaj±c ho³d w przemowie. Cesarz podziêkowa³ nastêpuj±cymi s³owy: Jestem uradowany waszym pozdrowieniem, piêknym przyjêciem, i przystrojeniem waszego miasta. Wiem ¿e wasze miasto jestdobrze usposobione i ¿yczê rozkwitu i rozwoju. Przeka¿cie burmistrzu mieszkañcom miasta, ¿e jestem bardzo zadowolony.
Panna Anna Forost, córka burmistrza, obdarowa³a cesarza przepiêknym bukietem ró¿. Równie¿ siedz±ca obok swoich rodziców ksiê¿na Victoria Luise otrzyma³a bukiet kwiatów. Po oko³o 10 minutach kolumna samochodów ruszy³a dalej i pod okrzykami dumnych mieszkañców cesarscy go¶cie opu¶cili miasto.
1912- Po krótkiej chorobie, zupe³nie nieoczekiwanie umiera 4 stycznia o godz. 1100 burmistrz August Frost. Dzieñ wcze¶niej obchodzi³ on swoje 67 urodziny. Powsta³e przez grypê os³abienie serca spowodowa³o jego ¶mieæ.
Pod koniec lutego 205 kandydatów ubiega³o siê o stanowisko burmistrza. W¶ród nich znajdowa³o siê 38 pracowników ,13 studiuj±cych burmistrzostwo, 85 burmistrzów ma³ych miasteczek, 14 referentów s±dowych i magistrackich, 30 sekretarzy, 3 komisarzy policji, jeden prokurator, jeden sêdzia, jeden obroñca, 5 przewodnicz±cych rad, 2 kapitanów i 2 poruczników. Najm³odszy kandydat ma 24 ,a najstarszy 52 lata.
Na podstawie zawiadomienia z urzêdu premiera od 1 kwietnia wszystkie punkty handlowe w mie¶cie mog± byæ otwarte w ci±gu tygodnia do godz.2000. tylko w soboty mog± byæ czynne d³u¿ej. 18 czerwca gazeta Volks-Bote przynosi nastêpuj±cy meldunek uwaga pracownicy fabryk! W sk³adzie drewna von Modrowa, D±bie ul. Stetinerstrase 9(Przesrzenna) wszyscy pracownicy zostali zwolnieni z powodu odmowy pracy po godzinach. Firma oci±ga siê z p³aceniem za nadgodziny. Zg³oszenia do pracy surowo powstrzymaæ”
Z powodu po¿aru 23 czerwca uleg³y zniszczeniu hala magazynowa i du¿e zapasy drewna na posesji mistrza murarskiego Karla Bürgera na ulicy Bürgerstrase.
8 grudnia w gospodzie Schwarzer Adler odby³o siê bran¿owe spotkanie szwaczek. Konferowano na temat p³ac w bran¿y konfekcyjnej i pralniczej. Zabrak³o specjalnie zaproszonych pracownic firmy pralniczej Otto Badera. W pracy powiedziano im, ¿e która pójdzie w niedzielê na to spotkanie w poniedzia³ek otrzyma w firmie swoje papiery. W tym czasie m³oda pracownica w firmie Badera zarabia³ Schwarzer Adler odby³o siê bran¿owe spotkanie szwaczek. Konferowano na temat p³Schwarzer
W og³oszeniu w gazecie z 15 grudnia Zwi±zek Konsumentów i Oszczêdzaj±cych oferuje swoim cz³onkom na festynie Bo¿onarodzeniowym: m±ka Diamant-55pf, papierosy 1 szt.-do 5pf, woda koloñDiamant”-55pf, papierosy 1pf.
1913-Obwieszczeniem z 10 maja og³asza miasto wybory radnych w okrêgu Randow. Na jednym z zebrañ sympatyków partii socjaldemokratycznej 16 czerwca zostali wyznaczeni towarzysze, którzy zapoznaj± siê z list± upowa¿nionych do g³osowania wy³o¿on± w ratuszu. Poprzez nadp³atê pieniêdzy mieszkañców powinno siê spróbowaæ pozyskaæ g³osy rajców miejskich. 25 sierpnia w lokalu towarzystwa Baden... Zum schwarzen Adler”odby³o siê zebranie oddzia³u Zwi±zku Wyborczego Socjaldemokratów z okrêgu Randow-Greifenhagen. Przewodnicz±cym oddzia³u jest Albert Jahuke ul Breitestragse 21.
1914-Miêdzy marcem i majem pojawi³y siê nad miastem pierwsze samoloty, a 23 maja pierwszy sterowiec Zeppelin. Na zebraniu Rady Miasta 25 lipca zapad³a zgoda na ustawienie w mie¶cie kolumn i piêciu tablic reklamowych. Szczeciñska firma F.M.Lenzner p³aci rocznie za ich dzier¿awê 100 Marek. Na tym samym posiedzeniu zakoñczono debatê o budowie mostu na rzece P³oni, aby u³atwiæ mieszkañcom Greifeuhagenerstrase dotarcie do dworca kolejowego. Prawdopodobnie chodzi tu o k³adkê dla pieszych na ulicy Kronmulleustase. W lipcu kosztuj±: Poduszka lub koszula mêska-95pf, buty damskie-4,95M do 10,5M, buty dzieciêce-3,75M do 5,25M, spodnie z przêdzy czesanej-2,95M, funt palonego jêczmienia (kawa zbo¿owa)-14pf, pó³ funta czarnej kawy-54pf, funt margaryny Najlepsza-87pf, pó³ funta kie³basy Thuringer Art.-25pf, pó³ funta salami echte Koshirer”-58pf.
1919-Po burzliwej, trwaj±cej od lutego do marca kampanii wyborczej w parlamencie miejskim wiêkszo¶æ zdobyli mieszczanie. Do 1933 roku nie zasz³y ¿adne wiêksze zmiany w sk³adzie parlamentu miejskiego
1921-18 czerwca odwiedza miasto marsza³ek von Mackensen.
1923-Volks-Bote informuje swoich czytelników, ¿e w mie¶cie powinna zostaæ uruchomiona kuchnia dla biednych. Na sfinansowanie pobierano by od ka¿dego zatrudnionego miesiêcznie stawkê za jedn± godzinê pracy. Pracodawca p³aci³by poczwórn± stawkê wniesion± przez jego pracowników. W lipcu kuchnia ta by³a jeszcze w fazie organizowania.
Na marcowym posiedzeniu Zarz±d miasta postanawia przyjêcie kosztów pogrzebowych. Du¿a czê¶æ ludno¶ci miasta nie jest w stanie sprostaæ finansowej stronie pochówku najbli¿szych. W marcu litr mleka kosztowa³ 560M. W kwietniu miasto uzyska³o rekordow± sumê 1250M za metr kwadratowy gruntu pod zabudowê przy nowej ulicy Am Plonerfer. W maju Zarz±d Miasta przyzna³ 40000m pomocy dla przytu³ku dla kobiet prowadzonego przez zakonnice.
1924-Na podstawie zlecenia ministerialnego otwarto w po³owie stycznia ciep³e pomieszczenie w koszarach nad P³oni±. Przy bramie koszar znalaz³ siê szyld z napisem Ciep³e pomieszczenie Ojczy¼nianego Zwi±zku Kobiet. Komisja orzekaj±ca Opieki Spo³ecznej sk³ada siê z trzech przedstawicieli pracobiorców i jednego pracodawcy.
Wystawienie wspólnej listy z KPD zosta³o odrzucone.
16 lutego powiadomiono w ratuszu emerytów, ¿e nie ma dla nich pieniêdzy. Do koñca miesi±ca nie wyp³acona emerytur. W kwietniu cz³onkowie SPD tworz± grupê osiedlowa Eigene scholle e. V (w³asna skiba , ziemia).”
W sierpniu Rada Miasta nak³ania Magistrat do udzielania dodatku socjalnego nie tylko najmniej zarabiaj±cym, lecz uwzglêdnienia przy tym jako¶ci pracy i zasiedlenia osiedli. Wniesiono sprzeciw przeciwko planowanemu w³±czeniu tzw. Zeglinchen Hute do gminy Furstenwalde. Miasto prowadzi na tych terenach rozleg³e inwestycje (drogi i domy).
15 listopada na zebraniu wyborczym NSDAP przemawia Dr Jgoebch.
1925-W maju Rada Miasta postanawia skierowaæ wybrane dzieci na wypoczynek do Gr. Mollen i Warsow. Powsta³e koszty ponosz± powiat Randow- 400M i miasto 1000M z powodu z³ego stanu nawierzchni ulicy Gryfiñskiej jej naprawê uznano za wa¿n±. Wysokie koszty wykonania uniemo¿liwi³y rozpoczêcie prac.
1926-W marcu demonstruj± w mie¶cie bezrobotni. Ich delegacja przekazuje burmistrzowi ¿±dana. Pomoc przy op³acie czynszu i wywi±zanie siê z p³atno¶ci zapomogi odrzucono z powodu braku pieniêdzy w kasie miejskiej. Odroczono sp³aty podatków gruntowego i mieszkaniowego oraz przyznano bezrobotnym po cetnarze brykietu i ziemniaków. Spo¶ród 400 bezrobotnych zatrudniono w kwietniu przy pracach 20 ludzi, poniewa¿ rz±d nie zgodzi³ siê na organizowanie dalszych prac.
W Maju Rada Miasta przyzna³a 105M na pomalowanie p³otu wokó³ placu zabaw dla dzieci na placu Wilhelmplatz.
1927-W lutym na wniosek mieszkañców obni¿ono czynsz domów komunalnych przy ulicy Muhlenstrase z 28 do 23M.
21 kwietnia parlament miejski uchwala przejêcie kosztów wypoczynku uprawnionych dzieci. W maju rozpoczêto budowê nowego wyró¿nika miasta 100 metrowego komina wytwórni sody kaustycznej. Jego wymiary: dolna ¶rednica 4,5m przy grubo¶ci ¶ciany 1,02m, górna ¶rednica 3,2m przy grubo¶ci ¶ciany 0,2m. Budowa nowego komina spowodowana by³a przykrymi wyziewami utrudniaj±cymi przebywanie i ¿ycie w s±siedztwie fabryki.
11 sierpnia, w Dniu Konstytucji, z braku w³a¶ciwego drzewca flaga na ratuszu przymocowano na kiju do fasoli.
Parlament miejski 25 sierpnia zajmowa³ siê miêdzy innymi dostawami gazu z miejskiej gazowni w Szczecinie Po d³ugiej wymianie zdañ uchwalono dalsze dostawy gazu. Parlamentarzy¶ci zauwa¿yli przy tym ¿e w ga¿ powinny byæ równie¿ zaopatrywane osiedla le¿±ce poza centrum miasta. W wkrótce potem rozpoczêto przed³u¿anie gazoci±gu. W pa¼dzierniku przemawia do du¿ej s³uchaczy dyrektor Zak³adów Miejskich w Szczecinie Spohn na temat koñczonych inwestycji gazowniczych. Sieæ gazowa sk³ada siê z 4 kilometrów odcinka doprowadzaj±cego i 14,2 km linii miejskiej. Koszty g³ównej instalacji przekraczaj± 100ty¶ Marek. Cena podstawowa jest identyczna jak w Szczecinie. Dochodz± koszty uk³adania rur. Te koszty ponosi Zak³ad Gazowniczy. Zak³ady przemys³owe i gazownicze otrzymaj± rabaty na cenê gazu. Przy³±cze gazowe zostanie poprowadzone 10m w g³±b posesji, jednak nie dalej ni¿ 10m od ¶rodka ulicy. Rejestracjê chêtnych przewiduje siê prowadziæ do dnia 1 grudnia 1927r. Zak³ady miejskie przygotowa³y punkt przyjêæ zg³oszeñ.
1928-Na posiedzeniu parlamentu miejskiego 13 stycznia przewodnicz±cy dr Schreckhaase wyja¶nia ¿e propozycja grupy parlamentarzystów przy³±czenia miasta do Szczecina upad³a.
Wprowadzenie podatku od piwa jednog³o¶nie odrzucono.(!!!)
Wybrano komisjê planowania zabudowy miejskiej w której sk³ad weszli radni: Retzlaft, Marguardt, Stauge i Fibelkorn. Na przewodnicz±cego komisji finansowej wybrano radnego Marguardta. 2 lutego parlament miejski w³±cza do gminy tereny Stuthof i Hammermuhle.
1929-Zgodnie z nakazem rz±dowym miejski komisariat policji ustawia w marcu posterunek na rogu ulic Lange i Furstenstrasse. W tym miesi±cu od dawna dochodzi³o do czêstych wypadków. Dla poprawienia przelotowo¶ci planowane jest przed³u¿enie Lange strase przez Wilhelmplaz do Stargarderstrase. W tym celu dom w tzw. ma³ej uliczce ko³o drogi Lowen powinien zostaæ zburzony. Przezornie wypowiedziano mieszkañcom tego domu umowy do 1 kwietnia. Na zakoñczenie posiedzenia parlamentu miejskiego w kwietniu oczyszczanie miasta powierzono firmie przewozowej Franza Retzlaffa na okres trzech lat. Miesiêczne koszty oszacowano na 400Marek. Zakres robót obejmuje sprz±tanie ulic, budynków publicznych, terenów zielonych i szybów kanalizacyjnych.
7 listopada umiera w wieku 78 lat najstarszy mieszkaniec D±bia Emil Koroch. Przez d³ugi czas by³ pos³em miejskim, a potem cz³onkiem honorowym Rady Miasta. Kiedy w 1919 roku zakoñczy³ sprawowanie mandatu miasto uhonorowa³o go tytu³em Najstarszego D±bianina
1930- W po³owie grudnia w Urzêdzie Pracy zarejestrowanych jest 2750 poszukuj±cych pracy z miasta i okolicznych miejscowo¶ci. Lokalna Komisja Pomocy Spo³ecznej na uroczysto¶ci Bo¿onarodzeniowej obdarowa³a 110 potrzebuj±cych mieszkañców. Do zarz±du komisji nale¿±: Julius Schmidt, Karl Retzlaff, Walter Stabenow i Reinhodt Bütow.
1931-W urzêdzie pracy w po³owie stycznia jest zarejestrowanych 3050 bezrobotnych. Bywaj± dni ¿e rejestruje siê 40-50 nowych osób.
W styczniu na generalnym zebraniu przedstawicieli budownictwa przewodnicz±cy informuje zebranych, ¿e jeden z kolegów zosta³ wykluczony z powodu zatrudnienia na czarno. Do zarz±du wybrano: skarbnika- Albert Detlwawe, zastêpcê przewodnicz±cego- Hoffman i sekretarza Brühn.
Równie¿ w styczniu odby³o siê roczne zebranie Pracowników Fabryk na którym wybrano zarz±d okrêgowy. Na delegatów wybrano: Röske, Heisler, Zauder, Herpel, Brüssow, Pautz, Zeidler, Barenwald, Doll, Jülke i kole¿anke Giese.
17 lutego miejscowi rolnicy i mleczarze og³aszaj±, ¿e cena mleka za litr zostaje podniesiona o 2pf. Litr mleka kosztuje teraz u producenta 22pf, a w handlu obwo¼nym 24pf.
Od momentu zniesienia 1 kwietnia 1930 roku obowi±zku kontroli gospodarki mieszkaniowej czynsze bardzo wzros³y. W lutym 1931 roku op³ata miesiêczna za pokuj z kuchni± wynios³a 30 do 35M, a za pojedynczy pokój trzeba by³o zap³aciæ 20 do 25M. Oko³o roku 1914 porównywalne mieszkanie kosztowa³o 10 do 13M.
W wydaniu z 7 marca Volks-Bote donosi³ ¿e odnalaz³ siê zagubiony we wtorek ³abêd¼. Oba ³abêdzie na rzece P³oni s± tak popularne, ¿e brak jednego poruszy³ wszystkich w mie¶cie.
24 marca cech piekarzy informuje mieszkañców, ¿e z powodu wzrostu ceny m±ki od zaraz zostaje podniesiona cena chleba, 1500g chleba z m±ki mieszanej kosztuje 55pf, a z m±ki ¿ytniej 53pf. O nastêpnej podwy¿ce cen informuje 14 czerwca. Chleb z m±ki mieszanej kosztuje 60pf a z m±ki ¿ytniej 58pf. Na pocz±tku lipca firma Stuge wypowiada do koñca miesi±ca umowê taryfow±, niezmienion± do lat, ze Zwi±zkiem Pracowników Drzewnych. Dotychczasowa p³aca wynosi³a 67pf. Wed³ug og³oszenia z 17 czerwca ceny w sklepie Butternordstem przy Stargardenstrase by³y nastêpuj±ce: 1,4m za funt mas³a, 70pf za funt margaryny, 75pf za 10 jajek, 98pf za funt kie³basy metki, 80pf za æwieræ funta kawy, 25pf za æwieræ funta kakao. U braci Karger w Szczecinie wed³ug anonsu z 18 czerwca kosztowa³y: spodnie robocze 2,95M, bluza robocza 2,75M, wiatrówka 9,75M, spodnie mêskie 4,95M, prochowiec 5,95M. Równie¿ 18 czerwca og³asza Szczeciñski wytwórca mebli Bochardt miêdzy innymi sypialnia 435 do 775M, kuchnia od 74 do 162M. 25 czerwca wytwórca pantofli Paul Holder ul. Breite Strase 9 koñczy 80 lat. Mimo podesz³ego wieku ten przedstawiciel wymieraj±cego fachu trudni siê czynnie swoim rzemios³em, jest najprawdopodobniej najstarszym wytwórc± drewnianych pantofli na Pomorzu. Jego drewniane pantofle, wykonywane rêcznie, s± ulubionym obuwiem miejskich budowlañcó Butternordstem
Uczeñ Reinhardt Ewert otrzymuje w czerwcu medal za uratowanie ton±cego na pla¿y.
26 czerwca odbywa siê w mie¶cie Dzieñ Republikañski w którym uczestniczy 700 osób ze Szczecina i innych okolicznych miejscowo¶ci pojawi³y siê delegacje kolejarzy, robotniczych klubów sportowych, zwi±zków zawodowych i przedstawicielstwa SPD. Zosta³ z³o¿ony wieniec pod pomnikiem Friedrich Eberta. Zamykaj±cy obchody festyn w Ogrodzie Elizejskim zosta³ okraszony wystêpami chóru z D±bia i pokazami sportowymi
1932- W styczniu miasto wydzier¿awi³o pastwiska le¿±ce na pó³noc od Grosen Reglitzbrüeke (most c³owy) klubowi motorowodniaków (Motorjachtklub Pommern e.V) za 100M op³aty rocznej w celu budowy przystani jachtowej.
W marcu na zakoñczenie posiedzenia parlamentu miejskiego zosta³a obni¿ona o 25% cena dzier¿awy terenów pla¿y miejskiej z powodu z³ej koniunktury.
Volks-Bote donosi w kwietniu, ¿e przy zrywaniu plakatów przy³apano syna rybaka M. z ulicy Steiner Strase i nacjonalistê Sch. z ulicy Ringstrase. 3 czerwca odbywaj± siê w mie¶cie du¿e æwiczenia Ochotniczej Kolumny Sanitarnej. W pó³ godziny po og³oszeniu alarmu 30 ludzi znalaz³o siê na stanowiskach. Ludwig Manfred Lommel w czasie swojego jubileuszowego tournee odwiedza miasto. Go¶cinny wystêp odbywa siê w Deutsches Haus.
W wyborach do Reichstagu d±bianie g³osowali: NSDAP-2509, SPD-1105, Dutschnational-558, KPD-532, Volkspartei-67, Zentrum-66, Staatspartei-14 osób. W grudniu na spotkaniu bezrobotnych m³odociani cz³onkowie przedstawili propozycjê udostêpnienia jakiego¶ pomieszczenia w mie¶cie jako ogrzewanego pomieszczenia dla potrzebuj±cych. Magistrat przychyli³ siê do tego wniosku. Udostêpni³ pomieszczenia po zamkniêtej taniej kuchni w budynku dawnego urzêdu budownictwa na ulicy Breitestrase. Od stycznia 1933 roku otwierano je codziennie od 900 do 1900.
1933- W styczniu og³oszono plany bud¿etowe na rozpoczynaj±cy siê 1 kwietnia rok rozrachunkowy. Bud¿et zawiera miêdzy innymi pieni±dze na mleko dla dzieci ubogich, podwy¿szon± z 1500M w ubieg³ym roku do 2000M. Odpowiedzialnym za sprawy Pomocy Spo³ecznej jest burmistrz. Regularnie co cztery tygodnie odbywaj± siê posiedzenia komisji pod przewodnictwem radnego Karla Sochera. Trzema przedstawicielami SPD s± pos³owie miejscy Reinhold Bütow (przewodnicz±cy okrêgowy), Walter Stabenow (przedstawiciel frakcji), i towarzyszka Schidt.
W koñcu stycznia Zgromadzenie SPD wybiera Juliusa Schmidta na przewodnicz±cego, towarzyszy Brüssow na skarbnika i Waltera Stabenow na sekretarza.
W lutym Volks-Bote donosi ¿e istnienie w mie¶cie o¶rodka pomocy ma³ym dzieciom , dodaje wszystkim otuchy, dlatego powstanie jeszcze o¶rodek doradztwa dla matek. Porady bêd± udzielane w ka¿dy pi±tkowy wieczór w pomieszczeniu szpitala na ulicy Holder-Egger Strase. Miasto prowadzi rozmowy z jednym z karczmarzy o uruchomieniu w mie¶cie przytu³ku. Podobny istnia³ w mie¶cie przed I wojn± ¶wiatow±. Policja nie ma mo¿liwo¶ci przenocowania licznych przeje¿d¿aj±cych przez miasto bezdomnych. Tylko w styczniu na posterunku policji przenocowa³o 220osób.
Od lutego przed³u¿ono kadencjê na nastêpne 3 lata przedstawicielowi spó³dzielni spo¿ywców (Konsum) Walterowi Stabenow Breite Strase 9, Hermanowi Dettmanowi, Stadtanriedlung, Robertowi Benhger, Mühlestrase. Na ulicy Lange Strase 20 Herman Wilke otwiera kino Scala-Lichtspiele z 250 miejscami.
1935-24 czerwca cz³onkowie SA i umundurowani cz³onkowie NSDAP ruszaj± przed dom ¿ydowskiego kupca Jacobsberga, ulica AmPloneuFer 11, ¶piewaj± przy tym piosenki wojskowe, obrzucaj± okna domu kamieniami i krzycz± Juden raus (¿ydzi wynocha). Demonstracja rozwi±zuje siê przed lokalem partyjnym Deutsche Haus.
Mieszkaj±cy przy ulicy Gryfiñskiej czeladnik piekarski Alfred Lowenberg, urodzony 23 grudnia 1913 roku w D±biu zosta³ 25 czerwca aresztowany. Dzieñ wcze¶niej zosta³ on wyci±gniêty z mieszkania przez wzburzony t³um i prowadzony si³± ulicami miasta niós³ tablicê z napisem Ich bin Rassenscander (pohañbi³em rasê). Po otrzymaniu ostrze¿enia 27 czerwca zosta³ zwolniony z aresztu. Alfred Lowenberg nale¿y do tych którzy zostali wywiezieni do Piasek ko³o Lublina, Gdzie 18 stycznia 1942 umar³.
1936-Bud¿et miasta opiewa na 1,2 miliona
1938-Urz±d Budownictwa w Szczecinie opracowuje plany rozbudowy dla Altdamm. Dotycz± one rejonu ulic ¯aglowej i Szybowcowej. Inny plan obejmuje rejon ul.S³upskiej oraz Stuthof-u. Planuje siê tam tereny pod zabudowê mieszkaniow± dla miasta Szczecina. Instalacja gazowa (wysokoci¶nieniowa)zosta³a przed³u¿ona w ci±gu ul. Goleniowskiej do przygotowanego tam kolektora regulacyjnego.
1939- 15 pa¼dziernika nast±pi³o przy³±czenie administracyjne D±bia do Szczecina. W ten sposób zakoñczy³a siê wielowiekowa niezale¿no¶æ miasta. Na podstawie zarz±dzenia Prezydenta Prowincji Pomorskiej miasto staje siê czê¶ci± gminy Szczecin pod nazw± Stettin-Altdamm.
1940-31 marca zakoñczono regulacje zwi±zane z przy³±czeniem do m. Szczecina. Burmistrz D±bia wraz z innymi przedstawicielami w³±czonych do Szczecina miejscowo¶ci zostaje po¿egnany na uroczysto¶ci w Szczecinie. Zebrani otrzymuj± pami±tkowe dyplomy i obrazy z wizerunkiem miasta Szczecina.
1941-Kierownikiem administracji dla rejonu D±bia, P³oni , Wielgowa i Klêskowa zostaje Tessman.